Cılız kuzular ‘’kaybedilmeye aday’’ kuzulardır. Kuzuların cılız olmasına yol açan sebepleri gözden geçirelim.

İlk akla gelen çoklu doğum yapan koyunların kuzularıdır. En
çok özen gösterilmesi gerekenler bu kuzular ile öksüz veya terkedilmiş kuzulardır.

Kuzuların cılız olmasına sebep olan hastalıkların çoğunluğu
göbekten vücuda giren bakteriler ile ilgilidir. Göbek kordonu ve doğum hijyeni
iyi değilse, göbek yangısı oluşur. Göbekten vücuda giren mikroorganizmalar karaciğere,
eklemlere, beyine, karınzarına ulaşarak çeşitli enfeksiyonlara, kuzuların cılız
kalmasına ya da ölümlerine neden olurlar.

Bu mikroorganizmalar içinde irinli veya irinsiz, çoklu eklem
yangılarına sebep olan Trueperella pyogenes, Fusobacterium necrophorum, Staphylococcus,
Streptococcus dysgalactiae, Erysipelothrix rhusiopathiae, Chlamydophila pecorum’u
sayabiliriz.

Doğumdan sonra iyi gözlem yapılması şarttır. Bazı kuzular
durgun olup, titreyebilirler. Derhal vücut ısısını ölçmek gerekir. 39 °C’nin altında, hatta 37 °C’nin altında vücut
ısısı çok tehlikelidir. Hipotermi adı verilen bu durum hızla giderilmelidir.
Karın içine glikoz solüsyonu vermekten, sonda ile beslemeye, ısıtıcı lambalarla
kuzuları ısıtmaya kadar alınabilecek tüm önlemler acilen alınmalıdır.

İshaller
çoğunlukla kuzuları ölüme kadar götürür. Fakat bazıları cılız kalabilirler. E.
coli ishalleri, Klostridyum perfringens’in sebep olduğu kuzu dizanterisi ancak
aşılamalarla önlenebilirler. Çünkü bu tip ishallerde hastalığın seyri çok hızlı
olduğundan tedaviye vakit kalmaz.

Guatr
hastalığı (iyot eksikliği) sebebiyle tüysüz ve ölü doğum görülmekle birlikte, bazen
kuzular cılız doğarlar ve daha sonra ölürler.

Vibriosis
(Campylobacteriosis) ve Toxoplasmosis ölü doğuma sebep olan hastalıklardır. Bazen
cılız kuzuların doğduğu ve bir süre sonra öldükleri de bilinmektedir.

Kobalt
ve B12 vitamini eksikliği cılız kuzu doğmasına neden olur.

Sınır
Hastalığı (Border Disease) ölü doğuma sebep olacağı gibi, bazen cılız, yaşam gücü
zayıf kuzular da doğabilir.

Koruma:

Aşısı olan
hastalıklara karşı aşılama özellikle annelere doğuma 40 gün ve 20 gün kala tekrar
edilerek yapılan (Rapelli) aşılama.
Annelerin beslenmesine
özen gösterilmelidir.
Yavruların ağız
sütünü almalarının sağlanması, bu yönde iyi gözlem yapılması çok önemlidir.
Kuru ve temiz
barınaklar.
Özellikle koyunların doğum yaptıkları bölümlerin
kuru temiz ve bol altlıklı olması sağlanmalıdır.

Stres yaratacak her
koşuldan uzak durulması şarttır. Rüzgâr, soğuk, pis ve ıslak, aşırı kalabalık,
sıkışık ağıllar stres sebepleridir.
Islak ağız (sulu ağız) hastalığının E. coli enfeksiyonu olduğu
ve stres yaratan koşullarda hızla yayıldığı unutulmamalıdır.

Koyunlara gerekli mineral ve izmineral takviyeleri yapılmalı,
parazit mücadeleleri ihmal edilmemelidir.
Göbek kordonunun doğumdan hemen sonra ve 2 saat sonra 2 kere
iyotlu bir solüsyonla temizlenmesi birçok sorunu önleyebilir.