Bazı koşullarda sığırların arka bacaklarında ya da kalçalarındaki büyük kas kütlelerinde, irinin kas lifleri arasına girdiği, derin apseler meydana gelir. Bu tip apseler yüzeysel apselerden çok farklıdır. İrin genellikle bir boşluk (poş) içinde toplanmaz. Odaklar halinde kasların arasına dağılmıştır.
Böyle derin apselerin çeşitli sebepleri olmakla birlikte en fazla karşımıza çıkan sebep hijyenik olmayan koşullarda yapılan kas içi (İ.M) enjeksiyonlardır. Hayvan sahipleri bazı durumlarda arka bacaklardan, kalçadan, sağrıdan enjeksiyon yaptıklarında bu sorun ortaya çıkmaktadır. Diğer sebepler batan, zedeleyen çivi, tel, demir gibi yabancı cisimlerdir. Boynuz vurması, kapı demiri batması, darbeler, yaralanmalar sonucunda da derin kas apseleri şekillenebilir.
Nadir olarak başka bir bölgedeki irinli yangılardan kana karışan etkenler kaslar arasına yerleşebilir.
Kaşlar arasına yayılmış olan derin apseleri irin bakterileri oluşturur. En başta Trueperella pyogenes olmak üzere Stapylococcus aureus, aureus olmayan stafilokoklar, streptokoklar da enfeksiyonda rol alırlar.
Sıklıkla olmasa da koyunlarda çatlak, cırtlak, çıban adı verilen hastalığın etkeni Corynebacterium pseudotuberculosis de sığırlarda derin kas apselerine sebep olabilir. Özellikle lezyonlu koyunların sığırlarla yakın temasında, nadir olarak, bu gibi vakalara rastlanabilir
Lokal belirtiler şişlik, sertlik, sıcaklık ve ağrıdır. Genel belirtiler ise; iştahsızlık, durgunluk, vücut ısısının yükselmesi, zayıflama ve topallıktır. Kaslar arasında şiddetli doku hasarı, irin odakları, bazen bölgesel sinir hasarları, kanamalar oluştuğunda topallık kaçınılmaz bir sonuçtur.
Hastalık Clostridium chauvoei tarafından oluşturulan yanıkara hastalığıyla karıştırılmamalıdır. Yanıkarada elle muayene yapıldığında deri altında bir çıtırtı algılanır. Zaten yanıkara hastalığında genel olarak iki gün içinde hayvan kaybedilir. Ayırıcı tanı yönünden yanıkarada çıtırtı sesi ve kötü koku önemli bulgulardır.
Derin kas içi apselerinde, çoğunlukla, arka bacaklardaki topallık ve şişlik ile daha önce kas içine yapılmış olan enjeksiyon bölgesi birbiriyle örtüşür. Böylece sorunu kaslar arasında yayılmış irin odaklarından kaynaklandığı anlaşılır. Aynı enjektörü birden fazla enjeksiyonda kullanılması, iğne yapılırken bölgenin alkol ile temizlenmeden, asepsi, antisepsi kurallarına uyulmaması böyle bir sonuç doğurur.
Diğer yandan; sığırlarda kas içi enjeksiyonların yeri boyundur. Sağrıdan, arka bacaktan, kalçadan iğne yapmak risklidir, yapılması önerilmez.
Tedavide antibiyotikler ve kortizon olmayan yangı giderici ilaçlar (NSAID) birlikte kullanılır.
Apse olduğuna göre; drenaj, boşaltma ve antiseptik solüsyonlarla temizleme gibi klasik apse tedavisi yapılması akla gelebilir. Ancak buradaki apseler yüzeysel deri altı apseler gibi değildir. İrin odakları kas lifleri arasında olduğundan temizlenmeleri çok zordur. Böyle durumlarda tedavi şansı düşüktür.
Hayvan mecburi kesime gidebilir. Mezbahada muayene esnasında irinli bacak imha edilebilir. İleri vakalarda, eğer irin ya da kötü koku tüm vücuda yayılmışsa karkasın tamamen imhasına karar verilebilir.
Koruyucu hekimlik:
Boyun dışında başka bir yerden kas içi enjeksiyon yapılmaması en önemli koruyucu hekimliktir. Tabii ki enjeksiyonun hijyenik koşullarda yapılması, kullanılmış enjektörlerin tekrar kullanılmaması, enjeksiyon yerinin önceden alkol ile temizlenmesi dikkat edilmesi gereken hususlardır.
Barınak içerisinde hayvanlara batabilecek çiviler, teller, keskin uçlu demirler, zedeleyici malzemeler olmamalıdır. Varsa bunlar düzeltilmeli, yok edilmelidir.
Bir yaralanma olduğunda derhal tedavisi gerçekleştirilmelidir.
Ayırıcı tanıda bocalamamak için Clostridium chauvoei ve Clostridium septicum aşılarının eksiksiz olarak yapılmış olması özellikle önem taşır.
